Garuda Purana: హిందూ సాంప్రదాయంలో జననం, మరణం రెండింటికీ ఎంతో విశిష్టత ఉంది. ఇంట్లో ఎవరైనా జన్మించినప్పుడు ‘జాతాశౌచం’ (పురిటి మైల), ఎవరైనా మరణించినప్పుడు ‘మృతాశౌచం’ (సూతకం/మైల) పాటించడం అనాదిగా వస్తున్న ఆచారం. కుటుంబంలో ఒకరు మరణించిన తర్వాత వారి ఆత్మకు శాంతి చేకూరేందుకు, సద్గతులు లభించేందుకు గరుడ పురాణంలో పలు కఠినమైన నియమాలు, ధర్మాలు పేర్కొనబడ్డాయి. ముఖ్యంగా మరణించిన నాటి నుంచి మొదటి సంవత్సరం (చిన్న కర్మ, పెద్ద కర్మల నుంచి ప్రథమ వర్షికం/ఏడాది ముగిసే వరకు) కుటుంబ సభ్యులు సంయమనం, శోకం, ఆధ్యాత్మిక నియమాలను పాటించాల్సి ఉంటుంది. మరణించిన ఏడాది పాటు కుటుంబ సభ్యులు ఏ పనులు చేయాలి, ఏ పనులు చేయకూడదో ఇక్కడ సమగ్రంగా తెలుసుకుందాం.
మరణించిన ఏడాది పాటు ఏం చేయాలి? (చేయవలసిన పనులు)
మాసికాలు మరియు తర్పణాలు:
మరణించిన మొదటి సంవత్సరంలో ప్రతి నెలా వచ్చే తిథి ప్రకారం ‘మాసికం’ నిర్వహించాలి. సంవత్సరాంతంలో నిర్వహించే పిండ ప్రదానం, సపిండీకరణం, ప్రథమ వర్ధంతి (బర్సీ) కర్మలను శాస్త్రోక్తంగా జరిపించాలి.
భగవద్గీత పఠనం & జపం:
దివంగత ఆత్మకు శాంతి, మోక్షం లభించేందుకు ఇంట్లో రోజూ భగవద్గీత (ముఖ్యంగా 7వ అధ్యాయం) పఠించడం మంచిది. అలాగే ‘ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ’ లేదా ‘మహామృత్యుంజయ మంత్రం’ జపించాలి.
దానధర్మాలు, జీవకారుణ్యం:
పేదలకు అన్నదానం, వస్త్రదానం చేయాలి. గోవులకు గ్రాసం అందించడం (గోసేవ), రావి చెట్టుకు (అశ్వత్థ వృక్షం) నీరు సమర్పించడం వంటి పుణ్యకార్యాలు దివంగత వ్యక్తి పేరు మీద నిర్వహించాలి.
సాత్విక జీవనశైలి:
ఈ ఏడాది పొడవునా ఇంట్లో సాత్విక ఆహారాన్ని మాత్రమే వండాలి. విలాసాలకు దూరంగా ఉంటూ నిరాడంబరమైన జీవనాన్ని గడపాలి.
ఏడాది పాటు ఏం చేయకూడదు? (నిషేధిత పనులు)
శుభకార్యాలు, వివాహాలు:
ఇంట్లో మరణం సంభవించిన ఏడాది పాటు ఆ కుటుంబంలో లేదా అత్యంత సన్నిహిత రక్తసంబంధీకుల ఇళ్లలో పెళ్లిళ్లు, గృహప్రవేశాలు, ఉపనయనాలు, బారసాల వంటి శుభకార్యాలు నిర్వహించకూడదు.
సంబరాలు, వినోదాలు:
సంగీత కచేరీలు, పార్టీలు, డీజేలు, పెద్ద ఎత్తున వేడుకలు జరుపుకునే ఇతర వినోద కార్యక్రమాలకు దూరంగా ఉండాలి.
పండుగలను ఉల్లాసంగా జరుపుకోకపోవడం:
దీపావళి, సంక్రాంతి, హోలీ వంటి ప్రధాన పండుగలను ఏడాది పాటు ఘనంగా లేదా ఆర్భాటంగా జరుపుకోరు. ఇంట్లో మిఠాయిలు వండటం, టపాసులు కాల్చడం, రంగులు చల్లుకోవడం చేయకూడదు.
ప్రత్యేక వ్రతాలు, యాగాలు:
ఇంట్లో సత్యనారాయణ స్వామి వ్రతం, ప్రత్యేక హోమాలు, ఆలయాలలో భారీ అభిషేకాలు వంటి కామ్య పూజలు (కోరికల కోసం చేసేవి) ఏడాది పాటు చేయకూడదు.
కొత్త బట్టలు, భారీ ఆభరణాలు:
కుటుంబ సభ్యులు మెరిసే ఆడంబర వస్త్రాలు, కొత్త ఆభరణాలు, భారీ శృంగార వస్తువులను ధరించడం నివారించాలి.
తీర్థయాత్రలు, నూతన ఆరంభాలు:
ఉల్లాసం కోసం చేసే విహారయాత్రలు, జాతరలకు వెళ్లకూడదు. అలాగే కొత్త ఇంటి నిర్మాణం ప్రారంభించడం, కొత్త ప్రాజెక్టులు మొదలుపెట్టడం వంటివి ఏడాది పాటు వాయిదా వేయడం మంచిదని విశ్వసిస్తారు.
మరణం తర్వాత ఇంట్లో నిత్య పూజలు ఎప్పటి నుంచి ప్రారంభించాలి?
సాధారణ సాంప్రదాయం ప్రకారం మరణించిన నాటి నుంచి 13 రోజుల పాటు సూతక కాలం ఉంటుంది. ఈ సమయంలో ఇంట్లో ఎలాంటి నిత్య దీపారాధనలు, దేవతా పూజలు చేయకూడదు.
13వ రోజు (లేదా పెద్ద కర్మ పూర్తయిన రోజున) పంచగవ్యాలు, గంగాజలంతో ఇంటిని సంప్రోక్షణ చేసి, పుణ్యాహవాచనం లేదా శాంతి హోమం నిర్వహిస్తారు. ఈ శుద్ధీకరణ ప్రక్రియ ముగిసిన తర్వాత మాత్రమే ఇంట్లో యథావిధిగా నిత్య దీపారాధన, సాధారణ దైవ ప్రార్థనలు తిరిగి ప్రారంభించుకోవచ్చు.