Health Tips: రాత్రి నిద్రపోయిన తర్వాత.. వరుసగా ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున కచ్చితంగా 3 గంటల ప్రాంతంలో మెలకువ రావడం వల్ల చాలా మంది ఆందోళన చెందుతుంటారు. దీనిపై సోషల్ మీడియాలో రకరకాల కథనాలు ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఆధ్యాత్మిక మేల్కొలుపులు (Spiritual Awakenings) జరుగుతున్నాయని కొందరు, హార్మోన్ల అసమతుల్యత అని కొందరు, విశ్వంలో రహస్య శక్తి మార్పుల (Energy Shifts) వల్ల ఇలా జరుగుతుందని మరికొందరు రకరకాలుగా వివరిస్తుంటారు.
కానీ, వీటన్నింటి వెనుక ఉన్న అసలు నిజం చాలా సరళంగా ఉంటుందని ముంబైలోని సర్ హెచ్.ఎన్. రిలయన్స్ ఫౌండేషన్ హాస్పిటల్కు చెందిన క్లినికల్ సైకాలజిస్ట్ మెహెజాబిన్ డోర్డి చెబుతున్నారు.
రాత్రిపూట మెలకువ రావడం సహజమేనా?
నిద్ర నిపుణుల (Sleep Experts) పరిశోధనల ప్రకారం, రాత్రి వేళల్లో కొద్దిసేపు నిద్రలేవడం అనేది పూర్తిగా సాధారణమైన విషయం. నిజానికి, చాలా మంది రాత్రిపూట కొన్నిసార్లు నిద్రలేస్తారు, కానీ మరుసటి రోజు ఉదయానికి ఆ విషయం వారికి గుర్తే ఉండదు. అయితే, మీరు ప్రతిరోజూ రాత్రి ఒకే సమయానికి నిద్రలేస్తూ, మళ్లీ నిద్రపోవడానికి ఇబ్బంది పడుతుంటే మాత్రం.. మీ నిద్రకు ఏదో అడ్డంకి కలుగుతోందని అర్థం చేసుకోవాలి.
రాత్రిపూట నిద్రలేవడానికి గల ప్రధాన కారణాలు, ఆ సమయంలో మనసులో కలిగే మార్పుల వివరాలు ఇవే..
1. కార్టిసాల్ (స్ట్రెస్ హార్మోన్) ప్రభావం
రాత్రి నిద్ర భంగం కావడానికి ఒత్తిడి (Stress) ఒక ముఖ్యమైన కారణం.
-
హార్మోన్ల మార్పు: మన శరీరంలో ఒత్తిడిని కలిగించే ‘కార్టిసాల్’ (Cortisol) అనే హార్మోన్, ఉదయం పూట మనం నిద్ర లేవడానికి వీలుగా సహజంగానే తెల్లవారుజామున క్రమంగా పెరుగుతుంది.
-
అతిగా స్పందించడం: ఒక వ్యక్తి తీవ్రమైన మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన (Anxiety) లేదా తీవ్ర అలసటతో (Burnout) ఉన్నప్పుడు, ఈ హార్మోన్ వ్యవస్థ మరింత సున్నితంగా మారుతుంది. దీనివల్ల, రాత్రి వేళల్లో శరీరం ఎక్కువ అప్రమత్తంగా మారి, నిద్రకు భంగం కలిగిస్తుంది. తద్వారా త్వరగా మెలకువ రావడం, మళ్లీ నిద్రపట్టకపోవడం జరుగుతుంది.
2. నిద్రను పాడుచేసే ఇతర జీవనశైలి, ఆరోగ్య అంశాలు
ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున 3 గంటలకు మెలకువ రావడానికి కేవలం ఒత్తిడి మాత్రమే కారణం అని అనుకోకూడదు. నిద్రను పాడుచేయడానికి మరెన్నో కారణాలు ఉన్నాయి:
-
మానసిక సమస్యలు: ఆందోళన (Anxiety) ఇంకా డిప్రెషన్ (Depression) దీనికి సాధారణ కారణాలు.
-
ఆరోగ్య సమస్యలు: స్లీప్ అప్నియా (నిద్రలో శ్వాస ఆడకపోవడం), దీర్ఘకాలిక నొప్పులు, యాసిడ్ రిఫ్లక్స్ (ఎసిడిటీ) హార్మోన్ల మార్పులు వంటి అనారోగ్య సమస్యలు.
-
దైనందిన అలవాట్లు: కొన్ని రకాల మందుల వాడకం, సాయంత్రం వేళల్లో కెఫిన్ (టీ/కాఫీ) తీసుకోవడం, పడుకునే ముందు మొబైల్/టీవీ స్క్రీన్లు చూడటం, ఆల్కహాల్ సేవించడం లేదా సరైన నిద్ర వేళలు పాటించకపోవడం.
అర్ధరాత్రి వేళల్లో ఆలోచనల ప్రవాహం ఎందుకు పెరుగుతుంది?
చాలా మందికి నిద్ర లేచిన తర్వాత ఏం జరుగుతుందనేదే పెద్ద సమస్యగా మారుతుంది. హఠాత్తుగా మనసులో ఆలోచనలు వేగంగా పరిగెత్తడం మొదలవుతాయి. పగటిపూట చాలా చిన్నవిగా అనిపించే సమస్యలు కూడా, అర్ధరాత్రి వేళల్లో కొండంత పెద్దవిగా కనిపిస్తాయి. ఉద్యోగం, బంధాలు, ఆర్థిక ఇబ్బందులు లేదా ఆరోగ్యం గురించిన చిన్న చిన్న ఆందోళనలు కూడా ఆ సమయంలో చాలా తీవ్రంగా అనిపిస్తాయి.
నిపుణుల అభిప్రాయం: దీని అర్థం మీకేదో తీవ్రమైన సమస్య ఉందని కాదు. రాత్రి వేళల్లో చుట్టుపక్కల ఎలాంటి అల్లరి, పరధ్యానం ఉండదు కాబట్టి, మీ ఆలోచనలతో మీరు ఒంటరిగా ఉంటారు. అందువల్ల ఆ ఆందోళనలు మరింత తీవ్రంగా అనిపిస్తాయి. మీ శరీరం ఇప్పటికే ఒత్తిడి వల్ల కొద్దిగా అప్రమత్తంగా ఉంటే, మీ మనసు త్వరగా ఏదో ఒక సమస్యను వెతికి, దాని గురించి ఆలోచించడం లేదా పరిష్కరించడం మొదలుపెడుతుంది.
సమయం కంటే.. శారీరక మార్పులపై దృష్టి పెట్టండి!
మీరు కచ్చితంగా 3 గంటలకే ఎందుకు నిద్రలేస్తున్నారనే సమయంపై మాత్రమే కాకుండా, నిద్రలేచినప్పుడు మీ శరీరంలో ఎలాంటి మార్పులు జరుగుతున్నాయనే దానిపై దృష్టి పెట్టండి.
-
మీరు ఉద్యోగం గురించి ఆలోచిస్తున్నారా?
-
మీకు ఆందోళనగా (Anxious) అనిపిస్తోందా?
-
మీ ఒంటికి అసౌకర్యంగా ఉందా, ఎక్కడైనా నొప్పి ఉందా?
-
గది వేడిగా ఉందా, శ్వాస తీసుకోవడం ఇబ్బందిగా ఉందా లేదా చెమటలు (Hot Flashes) పడుతున్నాయా?
ఈ శారీరక సంకేతాలు, గడియారంలోని సమయం కంటే మీ నిద్ర సమస్యకు గల అసలు కారణాన్ని గుర్తించడంలో మరింత ఉపయోగకరమైన సమాచారాన్ని అందిస్తాయి.
చాలా సందర్భాలలో, తెల్లవారుజామున 3 గంటలకు నిద్రలేవడం అనేది మీ శరీరం ఏదో రహస్య సందేశాన్ని పంపుతోందని అర్థం కాదు. మీ ప్రశాంతమైన నిద్రకు ఏదో ఒక అంశం (ఒత్తిడి, జీవనశైలి అలవాట్లు లేదా ఏదైనా అనారోగ్య సమస్య) అడ్డుపడుతోందని చెప్పడానికి మీ శరీరం చూపే ఒక సాధారణ మార్గం మాత్రమే.
ఒకవేళ ఈ సమస్య కొన్ని వారాల పాటు నిరంతరం కొనసాగుతూ, పగటిపూట మీ పనితీరుపై ప్రభావం చూపుతూ, మిమ్మల్ని తీవ్ర అలసటకు గురిచేస్తుంటే.. ఇంటర్నెట్లోని రకరకాల థియరీలను నమ్మకుండా, మంచి వైద్యుడిని సంప్రదించి సలహా తీసుకోవడం ఉత్తమం.