Cockroach Janta Party: ఇప్పటి నుండి వందేళ్ల తర్వాత చరిత్రకారులు 21వ శతాబ్దం ప్రారంభం నాటి సామాజిక పరిస్థితుల వైపు తిరిగి చూసినప్పుడు.. వారికి మన కాలానికి సంబంధించిన ఒక విచిత్రమైన మానసిక స్థితి స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. దాన్నే వారు ‘మాస్ సైకోసిస్’ (సమూహ ఉన్మాదం) అని పిలుస్తారు. ఇది మన సామాజిక అంతరాత్మలో నిరంతరం రగులుతున్న ఒక అలజడి. ప్రపంచాన్ని మార్చేయగల ఒక పెద్ద విప్లవ కేకగా మారుతాను అంటూ పదే పదే హెచ్చరించే ఒక నిట్టూర్పు లాంటిది. కానీ, ప్రతిసారీ అది మన మానసిక స్థితితో ఆడుకునే ఒక చిన్న జోక్కంటే ఎక్కువ ఏమీ కాదని తేలిపోతుంది. గతంలో ఇలాంటివి మనం లెక్కలేనన్ని సార్లు చూశాం. ఇప్పుడు మళ్లీ ‘కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ’ (Cockroach Janta Party) రూపంలో అదే సీన్ పునరావృతమవుతోంది.
ఒక నిరసన జోక్.. నేడు మిలియన్ల ఫాలోవర్ల ‘భ్రమ’!
భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) చేసిన కొన్ని వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలకు నిరసనగా.. కేవలం ఒక సరదా జోక్లా ప్రారంభమైంది ఈ ‘కాక్రోచ్ కలెక్టివ్’. కానీ నేడు ఇది కొందరిలో పొలిటికల్ భ్రమలు కలిగించేంతగా డిజిటల్ ప్రపంచంలో భారీ హైప్ను క్రియేట్ చేసింది. దీని అధికారిక ఇన్స్టాగ్రామ్ పేజీ ప్రస్తుతం భారతదేశంలో బ్యాన్ (Block) చేయబడినప్పటికీ.. ఏకంగా అధికార దేశీయ పార్టీ అయిన బీజేపీ (BJP) కి ఉన్నదానికంటే ఎక్కువగానే మిలియన్ల కొద్దీ ఫాలోవర్లను సంపాదించుకుంది.
దీని సృష్టికర్త లేదా వ్యవస్థాపకుడు ఇప్పుడు నేరుగా టెలివిజన్ డిబేట్లలోకి వచ్చి కూర్చుని, భారతీయ సమాజాన్ని మార్చడం గురించి, జెన్ జీ (Gen Z) హక్కుల కోసం తానేదో పోరాడుతున్నట్లు మాట్లాడుతున్నారు. తమిళనాడులో నటుడు విజయ్ దళపతి రాజకీయ ఎంట్రీ ఇచ్చి సృష్టించిన ఇంపాక్ట్ నుండి ఇప్పుడిప్పుడే కోలుకుంటున్న దేశానికి, ఈ కాక్రోచ్ పార్టీ ఒక జెన్ జీ విప్లవానికి నాందిలా కనిపిస్తోంది. నేపాల్లో యంగ్ రేపర్ బాలెన్ (Balen) మేయర్గా మారి మార్పు తీసుకురాగలిగినప్పుడు, భారతదేశంలో కొందరు జెన్ జీ కాక్రోచ్లు ఎందుకు రాజకీయ విప్లవం తీసుకురాకూడదు అనే చర్చ కూడా నడుస్తోంది.
నిజమే, ఎందుకు చేయలేరు? కానీ దీనికి సమాధానం చాలా స్పష్టంగా కనిపిస్తోంది. ఇదంతా కేవలం ఒక డిజిటల్ జోక్ మాత్రమే!
ముక్కలైన సామాజిక బంధాలు.. కామెడీతో కాలక్షేపం!
వాస్తవం ఏంటంటే.. మనం పూర్తిగా ముక్కలైన కాలంలో జీవిస్తున్నాం. సమాజాన్ని ఒకతాటిపై ఉంచే నైతిక బంధాలు, ఒప్పందాలు ఒక్కొక్కటిగా విడిపోతున్న సమయం ఇది. శ్రమకు-పెట్టుబడికి మధ్య, ఓటర్లకు-ప్రజాప్రతినిధులకు మధ్య, రాజకీయ నాయకులకు-ప్రజలకు మధ్య, చివరికి స్నేహితులు ఇంకా కుటుంబాల మధ్య ఉండే సామాజిక బంధాలు కూడా ఇప్పుడు తీవ్రమైన ఒత్తిడికి గురై విచ్ఛిన్నమవుతున్నాయి.
ప్రపంచం ఇలాంటి ఒక అంతర్గత విషాదం (Tragedy) మధ్యలో ఉన్నప్పుడు, దానిని తట్టుకోవడానికి యువత ఎంచుకుంటున్న అత్యంత సులువైన మార్గం కామెడీ (Comedy). ఎందుకంటే వ్యవస్థను మార్చాలంటే ఒక భగీరథ ప్రయత్నం కావాలి. అలాంటి శ్రమను చేయడం ప్రజలమైన మనం ఎప్పుడో మర్చిపోయాం. మనం మన ఇన్స్టాగ్రామ్ రీల్స్, స్క్రీన్స్, 21వ శతాబ్దపు డిజిటల్ ప్రపంచం మనకు అలవాటు చేసిన ‘సోమా’ (Soma – మనసును మొద్దుబార్చే డిజిటల్ మత్తు) లో మునిగిపోయాం.
ప్రస్తుత పరిస్థితులు మన సోఫాలు, చేతులకుర్చీల నుండి కిందకు దిగి రోడ్లపై ఒక విప్లవాన్ని సృష్టించేంత అసౌకర్యంగా ఏమీ లేవు. ఒక చారిత్రాత్మక మార్పుకు సంబంధించిన సమయం కానీ, క్షేత్రస్థాయి పరిస్థితులు కానీ ఇంకా రాలేదు. అందుకే, ప్రస్తుతానికి యువత తమ అంతర్గత ఆక్రోశంలో చేయగలిగినదల్లా కేవలం సోషల్ మీడియా కామెడీ మాత్రమే. ఈసారి ఆ డిజిటల్ కామెడీకి పెట్టిన పేరే ‘కాక్రోచ్ జనతా పార్టీ’.
హిస్టరీ రిపీట్స్: ఒబామా నుండి ట్రంప్ వరకు అంతా శూన్యం!
గత 20 ఏళ్లుగా మనం ఇలాంటి ఎన్నో కామెడీ విప్లవాలను పదే పదే చూస్తూనే ఉన్నాం. 21వ శతాబ్దపు ఆక్రోశం మనకు నిరంతరం అందిస్తున్న తాత్కాలిక మార్పులివి.
-
బరాక్ ఒబామా: అమెరికాలో ఒబామా చారిత్రాత్మక విజయానికి కారణం నాటి యువత ఆక్రోశమే. “అవును, మనం చేయగలం” (Yes, We Can) అంటూ వైట్ హౌస్ చేరారు. కానీ చివరికి ఆయన తెచ్చిన మార్పు శూన్యం.
-
ఆక్యుపై వాల్ స్ట్రీట్: 2011లో ‘ఆక్యుపై వాల్ స్ట్రీట్’ (Occupy Wall Street) ఉద్యమం కొన్ని నెలల పాటు సంచలనం సృష్టించింది. వాల్ స్ట్రీట్ లోని బ్రాంజ్ బుల్ విగ్రహం ముందు పాటలు పాడి, డాన్సులు చేసి ఆ తర్వాత సైలెంటుగా కరిగిపోయింది.
-
అరబ్ స్ప్రింగ్: అరబ్బులు ‘స్ప్రింగ్ రివల్యూషన్’ (వసంత విప్లవం) లో రోడ్లపైకి వచ్చారు. గడ్డాఫీని డ్రైనేజీ పైపు నుండి బయటకు లాగి దారుణంగా చంపడం చూశారు తప్ప, అక్కడ ఎలాంటి ప్రజాస్వామ్య విప్లవమూ రాలేదు.
-
అరవింద్ కేజ్రీవాల్: భారతదేశంలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్ అవినీతి వ్యతిరేక మార్పు పవనాలతో దూసుకొచ్చి సీఎం అయ్యారు. కానీ ఆయన తన మొహల్లాలు, వీధుల్లో మార్చింది ఏమీ లేదు.
-
ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం: 2014లో ఉక్రేనియన్లు ‘రెవల్యూషన్ ఆఫ్ డిగ్నిటీ’ కోసం నిలబడ్డారు. 2019లో మార్పును ప్రామిస్ చేస్తూ గెలిచిన ఒక ఆకర్షణీయమైన టీవీ హోస్ట్ (కమెడియన్), ఒక అవుట్సైడర్ నాయకత్వంలో నేడు వారు యుద్ధంలో ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు.
-
డోనాల్డ్ ట్రంప్: అమెరికా ఓటర్లు తమ ఆక్రోశంతో, అభ్యర్థులందరిలోకి బెస్ట్ కమెడియన్ అని చెప్పదగ్గ వ్యక్తిని ఎన్నుకోవడంలో రెండుసార్లు ‘మాస్ సైకోసిస్’కు గురయ్యారు.
ఓటర్లు ఏదో ఒక మార్పు కోసం తహతహలాడుతున్నారు, కానీ ఆ ఆక్రోశంలో వారు చేయగలిగినదల్లా అత్యంత ఎంటర్టైనింగ్ ఆప్షన్గా కనిపించే ‘అవుట్సైడర్’ (వ్యవస్థకు వెలుపలి వ్యక్తి) ని ఎంచుకోవడమే. నేపాల్లో బాలెన్, హంగేరీలో పీటర్ మాగ్యార్, అర్జెంటీనాలో మైలీ, ఇటలీలో మెలోని.. ఇలా ఎస్టాబ్లిష్మెంట్కు వెలుపల నుండి ఒక అభ్యర్థి వచ్చినప్పుడల్లా ఓటర్లు వారినే ఎంచుకుంటున్నారు.
చివరికి భారతదేశంలో కూడా 2014లో మోదీ ప్రభుత్వం దేశ యువతలో ఉన్న ఆక్రోశానికి పరిష్కారం చూపుతామని, వ్యవస్థను ప్రక్షాళన చేస్తామని ప్రామిస్ చేసి అధికారంలోకి వచ్చింది. ఇప్పుడు కాక్రోచ్ పార్టీకి ఇన్స్టాగ్రామ్లో బిజెపి కంటే ఎక్కువ ఫాలోవర్లు ఉన్నారంటే.. మోదీ లాంటి అవుట్సైడర్ పదేళ్లు అధికారంలో ఉన్నప్పటికీ యువత ఆశించిన ప్రక్షాళన ఇంకా జరగలేదనడానికి ఇదే నిదర్శనం.
ఇన్స్టాగ్రామ్ స్వైపింగ్తో నేల కదలదు!
నిజమైన మార్పుకు శ్రమ కావాలి. దానికి ఒక బలమైన ప్రణాళిక (ప్లాన్) కావాలి. కొన్నిసార్లు దాన్ని సంవత్సరాలు, దశాబ్దాల పాటు క్షేత్రస్థాయిలో పెంచి పోషించాలి. రాజకీయాల పరంగా ఆలోచించాలి. కానీ నిరంతర నోటిఫికేషన్ల శబ్దాలు, స్క్రీన్ల వల్ల మొద్దుబారిన మన డిజిటల్ మనస్సులు అలా ఆలోచించలేవు. వ్యవస్థలో ఏదో తప్పు జరుగుతోందని మనకు తెలుసు, కానీ దాన్ని సరిదిద్దడానికి ఏం చేయాలో మనకు తెలియదు.
కాక్రోచ్ పార్టీకి ఇప్పుడు ఎంత పెద్ద బజ్ ఉన్నప్పటికీ, అది మరో వారం లేదా రెండు నెలల్లో పూర్తిగా నీరుగారిపోతుంది. ఒకవేళ అది అంతకంటే ఎక్కువ కాలం నిలిచినా, గతంలో ఇలాంటి ఆన్లైన్ ఉద్యమాలు సాధించినట్లే — ‘సున్నా’ (ZERO) ఫలితాన్ని సాధిస్తుంది. ‘హమ్ దేఖేంగే’ (మేము చూస్తాం) అని స్లోగన్స్ ఇచ్చుకుంటూ ఎంతైనా ఆశించవచ్చు, కానీ కేవలం ఆశపడటం అనేది ఒక వ్యూహం (Strategy) కాజాలదు.
21వ శతాబ్దపు యువజన ఉద్యమాలలో కొరవడింది సరిగ్గా ఈ పొలిటికల్ వ్యూహమే. రాజకీయ మార్పులు మన పాదాల కింద ఉన్న నేలను కదిలించాలి. అప్పుడు మాత్రమే వారు సాధించాలనుకున్న మార్పు విజయవంతం అవుతుంది. అంతేగానీ ఇన్స్టాగ్రామ్ పేజీలను పైకి కిందకు స్వైప్ చేయడం వల్లో, లేదా ఒక ట్వీట్కు మిలియన్ల కొద్దీ లైకులు, హార్ట్ సింబల్స్ కొట్టడం వల్లో సమాజంలో మార్పు రాదు.
సాంస్కృతిక తిరుగుబాటు వేరు.. రాజకీయం వేరు!
ఈ రోజుల్లో సోషల్ మీడియాలో ఒక మీమ్ (Meme) బాగా పాపులర్ అయింది.. అదే “ఇక్కడ ఎప్పటికీ ఏమీ జరగదు” (Nothing ever happens). దానికి ప్రధాన కారణం ఏంటంటే.. ఈ రోజుల్లో యువత మార్పు గురించి ఆలోచించినప్పుడు వారు రాజకీయాల పరంగా ఆలోచించడం లేదు, కేవలం సంస్కృతి (Culture) పరంగా మాత్రమే ఆలోచిస్తున్నారు.
గత 200 ఏళ్లలోని అత్యుత్తమ చరిత్రకారులలో ఒకరైన ఎరిక్ హాబ్స్బామ్ (Eric Hobsbawm) తన ఫ్రాక్చర్డ్ టైమ్స్’ (Fractured Times) పుస్తకంలో విప్లవాలు, రాజకీయ మార్పులపై రాస్తూ ఒక అద్భుతమైన మాట చెప్పారు.. “సాంస్కృతిక తిరుగుబాటు మరియు సాంస్కృతిక అసమ్మతి అనేవి కేవలం కొన్ని లక్షణాలు మాత్రమే, అంతేకానీ అవి విప్లవాత్మక శక్తులు కావు. రాజకీయంగా వాటికి పెద్ద ప్రాముఖ్యత లేదు.”
గత 20 ఏళ్లుగా ఇదే జరుగుతోంది. యువత రాజకీయ మార్పును తీసుకురావాలని ప్రయత్నించిన ప్రతిసారీ, వారు దానికి సంస్కృతి అనే రంగును పూశారు. వారి లక్ష్యాలు కేవలం సాంస్కృతికమైనవిగా ఉన్నాయి తప్ప రాజకీయమైనవి కావు. సాంస్కృతిక అసమ్మతి తెలపడం చాలా సులువు. కానీ రాజకీయం చేయడం చాలా కష్టం. రాజకీయానికి మైదానంలోకి దిగాలి, కష్టపడాలి, ప్రజల్లో తిరగాలి. లాలూ ప్రసాద్ యాదవ్, ములాయం సింగ్లు తమ హయాంలో ఏం చేశారో అది చేయాలి. లేదా ఆర్ఎస్ఎస్ (RSS), బీజేపీ నాయకులు క్షేత్రస్థాయిలో ఏళ్ల తరబడి ఎలాంటి గ్రౌండ్ వర్క్ చేస్తున్నారో అది చేయాలి.
రాజకీయానికి అధికారం, వ్యూహాలు ఇంకా కూటముల జాగ్రత్తైన అంచనా అవసరం. గత 75 ఏళ్లలో యువత నేతృత్వంలో వచ్చిన అతిపెద్ద ఉద్యమాలలో ఒకటైన ‘1968 నిరసనలు’ (1968 Protests) కూడా చరిత్రకారుడు హాబ్స్బామ్ను ఆకట్టుకోలేకపోయింది. ఎందుకంటే.. విద్యార్థులు ఎంత ఎక్కువ మంది ఉన్నా, ఎంతగా కదిలినా.. వారు కేవలం ఒంటరిగా విప్లవాన్ని తీసుకరాలేరు.
ఒక నిజమైన రాజకీయ మార్పు అనేది కేవలం “సాధారణ ప్రజలు ఇంకా మేధావుల సంయుక్త కూటమి” (United front of ordinary people and intellectuals) ద్వారా మాత్రమే సాధ్యమవుతుంది. గతం కంటే ఈ రోజుల్లో డిజిటల్ యుగంలో దీన్ని సాధించడం చాలా కష్టం. ఇదే 21వ శతాబ్దపు అతిపెద్ద చిక్కుముడి.
ప్రస్తుతానికి సోషల్ మీడియాలో ఈ “కాక్రోచ్లు” హాట్ టాపిక్ కావచ్చు, కానీ రాబోయే రోజుల్లో వీరంతా చెల్లాచెదురైపోతారు. మళ్లీ తమ రీల్స్కు, తమ చాయ్-సిగరెట్లకు, తమ రోజువారీ జీవితంలోని రకరకాల అవసరాలకు తిరిగి వెళ్లిపోతారు. కాబట్టి, సమాజంలో మీరు ప్రస్తుతం ఎక్కడ ఉన్నారనే దానిపై ఆధారపడి.. ఈ డిజిటల్ జోక్ను అప్పటివరకు హ్యాపీగా ఎంజాయ్ చేయండి!