Indian Railways: భారతీయ రైల్వే (Indian Railways) ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా ఒక భారీ సమస్యను ఎదుర్కొంటోంది. అదే.. వేల ఎకరాల రైల్వే భూములు అక్రమార్కుల చేతుల్లోకి వెళ్లడం. సమాచార హక్కు చట్టం (RTI) ద్వారా రైల్వే బోర్డు స్వయంగా వెల్లడించిన అధికారిక లెక్కల ప్రకారం.. భారత రైల్వేకు చెందిన వందల హెక్టార్ల భూమి ప్రస్తుతం ఆక్రమణల పాలైంది.
ఆక్రమణల తీవ్రత ఎంతంటే? (అర్థమయ్యే పోలికలు)
రైల్వే శాఖ కోల్పోయిన భూమి విస్తీర్ణం ఎంత పెద్దదంటే, ఆ స్థలంలో.. ప్రపంచంలోనే అతిపెద్ద క్రికెట్ స్టేడియమైన అహ్మదాబాద్లోని ‘నరేంద్ర మోదీ స్టేడియం’ లాంటివి ఏకంగా 42 స్టేడియంలను నిర్మించవచ్చు! లేదా అంతర్జాతీయ ప్రమాణాల ప్రకారం దాదాపు 1,496 ఫిఫా (FIFA) ఫుట్బాల్ మైదానాలను అందులో ఏర్పాటు చేయవచ్చు.
ఆర్టీఐ (RTI) లెక్కల ప్రకారం వాస్తవాలు..
-
మొత్తం ఆక్రమణలు: 2025 మార్చి నాటికి దేశవ్యాప్తంగా రైల్వే శాఖకు చెందిన 1,068.54 హెక్టార్ల భూమి ఆక్రమణదారుల చేతుల్లో ఉంది.
-
శాతం లెక్కన: ఇండియన్ రైల్వేస్కు దేశవ్యాప్తంగా మొత్తం 4.99 lakhs (లక్షల) హెక్టార్ల భూమి ఉండగా, అందులో దాదాపు 0.21 శాతం భూమి అక్రమార్కుల పాలైంది.
-
ఐదేళ్లలోనే 32% పెరుగుదల: 2020-21 లో 810.31 హెక్టార్లుగా ఉన్న ఆక్రమణలు, గడిచిన ఐదేళ్లలో ఏమాత్రం తగ్గకపోగా 1,068.54 హెక్టార్లకు పెరిగాయి. అంటే ఐదేళ్లలోనే ఆక్రమణలు దాదాపు 32 శాతం పెరిగాయి.
-
ఒక్క ఏడాదిలోనే భారీ దెబ్బ: 2022-23 నుండి 2023-24 మధ్య కేవలం ఒక్క సంవత్సరంలోనే రికార్డు స్థాయిలో దాదాపు 268 హెక్టార్ల భూమి అదనంగా ఆక్రమణలకు గురైంది.
రైల్వే బోర్డు రికార్డుల లోపాలు (అదనపు పాయింట్లు)
ఈ ఆర్టీఐ సమాధానం ద్వారా రైల్వే శాఖ రికార్డుల నిర్వహణలోని లోపాలు కూడా బయటపడ్డాయి.గత 25 ఏళ్ల రైల్వే భూముల ఆక్రమణల చరిత్ర (డేటా) కావాలని కోరగా, తమ వద్ద కేవలం గడిచిన ఐదేళ్ల రికార్డులు మాత్రమే అందుబాటులో ఉంటాయని రైల్వే బోర్డు చేతులెత్తేసింది. దీన్ని బట్టి దశాబ్దాలుగా రైల్వే భూములు ఎక్కడెక్కడ, ఎంతెంత ఆక్రమణలకు గురవుతున్నాయనే దానికి సంబంధించిన పక్కా దీర్ఘకాలిక రికార్డుల వ్యవస్థ (Centralized Database) రైల్వే బోర్డు వద్ద లేదని స్పష్టమవుతోంది.
స్వాధీన ప్రక్రియ ఎందుకు ఆలస్యమవుతోంది? (అదనపు పాయింట్లు)
రైల్వే భూములను అక్రమార్కుల నుండి తిరిగి స్వాధీనం చేసుకునే ప్రక్రియ చాలా నత్తనడకన సాగుతోంది. దీనికి ప్రధాన కారణాలు..
-
కోర్టు కేసులు & చట్టపరమైన చిక్కులు: ఆక్రమణదారులు కోర్టులను ఆశ్రయించి స్టేలు తీసుకురావడం వల్ల రైల్వే అధికారులు వెంటనే చర్యలు తీసుకోలేకపోతున్నారు.
-
రాజకీయ ఒత్తిళ్లు & ఓటు బ్యాంకు రాజకీయం: రైల్వే ట్రాక్ల పక్కన దశాబ్దాలుగా వెలిసిన మురికివాడలు, ఇళ్లను తొలగించేటప్పుడు స్థానిక రాజకీయ నేతల నుండి తీవ్ర అభ్యంతరాలు వ్యక్తమవుతుంటాయి.
-
పునరావాస సమస్య: మానవతా దృక్పథంతో వారికి ప్రత్యామ్నాయ స్థలాలు చూపించాల్సి రావడం వల్ల కూడా రైల్వే లైన్ల క్లియరెన్స్ ఆలస్యమవుతోంది.
-
ఐదేళ్ల రికార్డు: గడిచిన ఐదేళ్లలో రైల్వే శాఖ కేవలం 98.02 హెక్టార్ల భూమిని మాత్రమే ఆక్రమణదారుల నుంచి విడిపించగలిగింది. ఇప్పటికీ వేయి హెక్టార్లకు పైగా భూమి అక్రమార్కుల చేతుల్లోనే ఉండిపోయింది.
స్వాధీనం చేసుకున్న భూములను ఏం చేస్తారు?
రైల్వే శాఖ ఆక్రమణల నుండి విడిపించిన భూములను ఊరికే వదిలేయకుండా కింది మౌలిక వసతుల ప్రాజెక్టుల కోసం వాడుతోంది:
-
రైల్వే లైన్ల విస్తరణ: రైల్వే ట్రాక్లను డబ్లింగ్, త్రిబ్లింగ్ (మల్టీ ట్రాకింగ్) చేయడం కోసం.
-
మౌలిక వసతులు: కొత్త వర్క్షాప్ల నిర్మాణం, ఆధునిక ప్రయాణికుల టెర్మినల్స్, సరుకు రవాణా (ఫ్రైట్) టెర్మినల్స్ కోసం వాడుతున్నారు.
-
కమర్షియల్ డెవలప్మెంట్: ప్రస్తుతానికి రైల్వే అవసరాలకు ఉపయోగపడదు అనుకున్న భూములను ఆదాయం పెంచుకోవడం కోసం ‘రైల్ ల్యాండ్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ’ (RLDA) కి బదిలీ చేసి కమర్షియల్ ప్రాజెక్టుల కోసం లీజుకు ఇస్తున్నారు.