Bathukamma 2026: ఎంగిలిపూల నుంచి సద్దుల బతుకమ్మ వరకు.. 9 రోజుల విశిష్టత, నైవేద్యాలు, ఆచారాల సమగ్ర సమాచారం!

పండుగ పుట్టుక వెనుక కథలు – చారిత్రక నేపథ్యం..

1. రోగాలు నయమై బతికించిన తల్లి:
   ఒకప్పుడు తెలంగాణ ప్రాంతంలో భయంకరమైన కరువు కాటకాలు వచ్చి, ప్రజలు ప్రాణాంతక వ్యాధుల బారిన పడ్డారని చెబుతారు. ప్రాణాలు కోల్పోతున్న తమ బిడ్డలను కాపాడాలని ప్రకృతిలోని ఔషధ గుణాలున్న రకరకాల పూలను పేర్చి, జగన్మాతను ‘బతికించమ్మా తల్లీ’ అంటూ వేడుకున్నారు. ఆ కరుణామయి ప్రాణాలను నిలబెట్టడంతో ఆమెను ‘బతుకమ్మ’గా కొలవడం ప్రారంభించారు.
2. ధర్మాంగుని కథ – లక్ష్మీదేవి అవతారం:
   ధరచోళ దేశాన్ని పాలించిన ధర్మాంగుడు అనే రాజుకు సంతానం లేకపోవడంతో లక్ష్మీదేవిని ప్రార్థించాడు. ఆయన భక్తికి మెచ్చి సాక్షాత్తూ లక్ష్మీదేవి బిడ్డగా జన్మించింది. ఆ పాప ఎన్నో ఆపదలను దాటుకుని చిరంజీవిగా నిలవడంతో మునులు ఆమెను ‘బతుకమ్మా’ అని దీవించారు. ఆ తర్వాత శ్రీ మహావిష్ణువు మారువేషంలో వచ్చి ఆమెను వివాహమాడాడని నాటి కథలు చెబుతున్నాయి.
3. శివుని చేరిన గౌరమ్మ:
   హిమవంతుని ఇంట పుట్టిన గౌరీదేవి.. విదియ, అట్లతద్దినాడు చెలికత్తెలతో కలిసి సద్దులు తిని, పరమశివుడిని చేరుతుందని.. ఆ అమ్మవారిని సాగనంపే సంబరమే బతుకమ్మ అని పల్లెల్లో పాడుకునే పాటలు స్పష్టం చేస్తాయి.

బతుకమ్మ తయారీ – పూల అమరిక..

• ఔషధ పూల సేకరణ: తంగేడు, గునుగు, కట్ల, బంతి, చామంతి, గుమ్మడి, గోరంట, రుద్రాక్ష, గన్నేరు, సీతజడ, కలువ, మందార వంటి రకరకాల పూలను అడవులు, చేల గట్ల నుంచి సేకరిస్తారు. ముఖ్యంగా తంగేడు, గునుగు పూలలో క్రిమిసంహారక, ఔషధ గుణాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి.
• సిబ్బిపై గోపురంలా అమరిక: వెదురు లేదా ఇత్తడి తాంబాలం (సిబ్బి)లో గుండ్రంగా, గోపుర ఆకారంలో పూలను రంగురంగులుగా పేర్చుతారు.
• పసుపు గౌరమ్మ: బతుకమ్మ శిఖరంపై తమలపాకును ఉంచి, దానిపై పసుపుతో చేసిన ముద్దను (గౌరమ్మను) ప్రతిష్ఠిస్తారు. పసుపు, కుంకుమ, గంధం సమర్పించి నైవేద్యం పెడతారు.

తొమ్మిది రోజుల పండుగ విశిష్టత – రోజువారీ నైవేద్యాలు..

చెరువు గట్లలో ఆటపాటలు – నిమజ్జన ఘట్టం..

• ఆడపడుచుల కలయిక:
  పండుగ సందర్భంగా పెళ్లయిన ఆడపిల్లలు తప్పనిసరిగా పుట్టింటికి చేరుకుంటారు. కొత్త బట్టలు ధరించి, బతుకమ్మల చుట్టూ గుండ్రంగా తిరుగుతూ చేతులతో చప్పట్లు కొడుతూ లయబద్ధంగా అడుగులు వేస్తారు.
• జీవన చిత్రాన్ని ఆవిష్కరించే పాటలు:
  బతుకమ్మ బతుకమ్మ ఉయ్యాలో.. బంగారు బతుకమ్మ ఉయ్యాలో”, “పువ్వుల్లో పుట్టిన గౌరమ్మ”, “శ్రీలక్ష్మి నీ మహిమ గౌరమ్మ” అంటూ పాడుకునే జానపద గీతాలు సమాజం, కుటుంబ బంధాలు, స్త్రీల కష్టసుఖాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.
• నీటి శుద్ధి – ప్రకృతికి వీడ్కోలు:
  చీకటిపడే వేళకు బతుకమ్మలను తలపై పెట్టుకుని ఊరేగింపుగా చెరువులు, వాగులు, కాలువల వద్దకు చేరుకుంటారు. గౌరమ్మను పూజించి, నుదిటన సింధూరం పెట్టుకుని, ఒకరికొకరు వాయనాలు ఇచ్చుకుంటారు. ఆ తర్వాత బతుకమ్మలను నీటిలో నిమజ్జనం చేస్తారు. బతుకమ్మలో ఉపయోగించిన తంగేడు, గునుగు వంటి ఔషధ పూలు నీటిలో చేరడం వల్ల వర్షాకాలంలో కలుషితమైన జలాశయాలు సహజసిద్ధంగా శుద్ధి అవుతాయన్నది శాస్త్రీయ నిజం.