Space-X: అంతరిక్ష పరిశోధనల చరిత్రలో ఒక అరుదైన, ఆసక్తికరమైన ఘట్టం చోటుచేసుకుంది. ప్రముఖ వ్యాపారవేత్త ఎలాన్ మస్క్కు చెందిన ‘స్పేస్ఎక్స్’ (SpaceX) సంస్థ తయారుచేసిన ఫాల్కన్ 9 (Falcon 9) రాకెట్ భాగానొకటి చంద్రుడిని సగర్వంగా కాదు గానీ.. అనుకోకుండా అత్యంత వేగంతో ఢీకొట్టింది.
బుధవారం (ఆగస్టు 5, 2026) మధ్యాహ్నం 12:00 గంటలకు (IST) జరిగిన ఈ ప్రమాదకర మార్పిడిలో, చంద్రుడి ఉపరితలంపై నిమిషాల పాటు ప్రకాశవంతమైన ఆవిరి మబ్బులు వ్యాపించాయి. మానవ నిర్మిత వస్తువులు చంద్రుడిని ఢీకొట్టినప్పుడు ఎలాంటి మార్పులు జరుగుతాయో అధ్యయనం చేసేందుకు శాస్త్రవేత్తలకు ఇదొక అరుదైన అవకాశంగా మారింది.
ఎలా జరిగింది ఈ సంఘటన?
జనవరి 2025లో ‘ఫైర్ఫ్లై ఏరోస్పేస్’ సంస్థకు చెందిన ‘బ్లూ ఘోస్ట్’ (Blue Ghost) లూనార్ ల్యాండర్ను రోదసిలోకి తీసుకెళ్లిన తర్వాత, ఈ రాకెట్ యొక్క రెండో భాగం (Second Stage) అంతరిక్షంలోనే తేలియాడుతూ ఉండిపోయింది.
-
భారీ పరిమాణం: ఒక బస్సు పరిమాణంలో, దాదాపు 4 టన్నుల బరువున్న ఈ రాకెట్ భాగం సుమారు ఏడాదిన్నర పాటు రోదసిలో తిరిగింది.
-
భారీ వేగం: చివరికి గంటకు ఏకంగా 8,690 కిలోమీటర్ల (5,400 mph) సంచలన వేగంతో చంద్రుడి పశ్చిమ అంచున ఉన్న ‘ఐన్స్టీన్ క్రేటర్’ (Einstein Crater) సమీపంలో చంద్రుడిని బలంగా గుద్దింది.
-
సూర్యకాంతి & గురుత్వాకర్షణ వింత: సాధారణంగా రాకెట్ భాగాలు భూ వాతావరణంలోకి వచ్చి కాలిపోతాయి. కానీ, సూర్యుడిలోని మార్పులు, గురుత్వాకర్షణ శక్తి వల్ల ఈ రాకెట్ కక్ష్య మారి, అనుకోకుండా చంద్రుడి వైపు దూసుకెళ్లిందని స్పేస్ఎక్స్ డైరెక్టర్ జూలియానా షీమాన్ వెల్లడించారు.
టెలిస్కోప్కు చిక్కిన ఆవిరి మేఘాలు – సోడియం, లిథియం గుర్తింపు!
ఢీకొట్టిన సమయానికి చంద్రుడి చుట్టూ తిరిగే శాటిలైట్లు ఏవీ సరిగ్గా ఆ ప్రాంతంలో లేవు. కానీ, చిలీలోని ‘యూరోపియన్ సదరన్ అబ్జర్వేటరీ’కి చెందిన ప్రసిద్ధ ‘వెరీ లార్జ్ టెలిస్కోప్’ (Very Large Telescope) ద్వారా శాస్త్రవేత్తలు ఈ దృశ్యాన్ని రికార్డు చేయగలిగారు.
ఢీకొట్టిన వెంటనే చంద్రుడిపై ఒక చిన్న కాంతి మెరుపు కనిపించి, దాదాపు 5 నుండి 10 నిమిషాల పాటు సోడియం, లిథియం ఘాటు వాయువులతో కూడిన ఆవిరి మేఘం గాల్లో तैरాడింది. ఇందులో సోడియం చంద్రుడి ఉపరితలం నుండి వెలువడగా, లిథియం ఆ రాకెట్ భాగం నుండి వచ్చినట్లు శాస్త్రవేత్తలు ప్రాథమికంగా భావిస్తున్నారు.
భవిష్యత్ ప్రయోగాలకు మైలురాయి!
ఈ ప్రమాదం వల్ల చంద్రుడికి ఎలాంటి ముప్పు లేదని, కానీ భవిష్యత్తులో చంద్రుడిపై మనుషులు దిగడానికి, శాశ్వత స్థావరాలు (Lunar Bases) నిర్మించడానికి ఈ డేటా ఎంతగానో ఉపయోగపడుతుందని పరిశోధకుడు కార్ల్ స్కిమిడ్ తెలిపారు. ఒక వ్యర్థ పదార్థం కూడా శాస్త్ర సాంకేతిక రంగానికి ఇంతటి విలువైన సమాచారాన్ని అందించడం విశేషమే మరి!