Hyderabad: ఆకాశహర్మ్యాలు, గ్లోబల్ ఐటీ కంపెనీలు, లగ్జరీ గేటెడ్ కమ్యూనిటీలతో అంతర్జాతీయ స్థాయికి ఎదుగుతున్న హైదరాబాద్ మహానగరంలో సరికొత్త సంక్షోభం ముంచుకొస్తోంది. నగరంలో భవనాలు ఎంత వేగంగా పైపైకి లేస్తున్నాయో.. అంతే వేగంగా భూగర్భ జలాలు అగాధంలోకి జారిపోతున్నాయి. సాధారణంగా ఎండకాలంలో కనిపించే నీటి ఎద్దడి, ఈసారి వర్షాకాలం ముగిసే అక్టోబర్ నాటికే తీవ్రరూపం దాల్చడం నగర భవిష్యత్తుకు ప్రమాద ఘంటికలు మోగిస్తోంది. స్నానాలకు, వంటలకు నీళ్లు దొరక్క హాస్టళ్లు, ఐటీ ఉద్యోగులు, సాధారణ పౌరులు అల్లాడుతుండగా.. వాటర్ ట్యాంకర్ల కోసం నగరవాసులు రోడ్డెక్కాల్సిన దుస్థితి ఏర్పడింది.
గణాంకాలు చెబుతున్న భయానక నిజాలు..
భూగర్భ జలశాఖ సేకరించిన తాజా అధ్యయనాలు నగరంలో క్షీణిస్తున్న నీటి నిల్వల వాస్తవాలను తేటతెల్లం చేస్తున్నాయి.
-
రాష్ట్ర సగటు: తెలంగాణ వ్యాప్తంగా 554 మండలాల్లో పరిశీలిస్తే సగటు భూగర్భ జలమట్టం 8.28 మీటర్లు (సుమారు 27 అడుగులు)గా ఉంది.
-
హైదరాబాద్ పరిస్థితి: గ్రేటర్ హైదరాబాద్ పరిధిలో సగటు నీటిమట్టం 7.17 మీటర్లు (సుమారు 23.5 అడుగులు) కాగా, నగరంలోని దాదాపు 31 శాతం ప్రాంతాల్లో నీటిమట్టం ప్రమాదకర స్థాయి కంటే ఎక్కువ లోతుకు పడిపోయింది.
-
కూకట్‌పల్లిలో తీవ్ర సంక్షోభం: కూకట్‌పల్లి పరిశీలన కేంద్రంలో జలమట్టం ఏకంగా 48.35 మీటర్ల లోతుకు (దాదాపు 159 అడుగులు) పడిపోయింది. ఇది సుమారు 16 అంతస్తుల భవనం ఎత్తుకు సమానం. ఒక్క ఏడాది వ్యవధిలోనే ఇక్కడ నీటిమట్టం మరో 3.86 మీటర్లు (దాదాపు 12.7 అడుగులు) అడుగంటింది.
జలమండలి చరిత్రలోనే రికార్డు: అక్టోబర్‌లోనే 2.2 లక్షల ట్యాంకర్లు!
నగరంలో నీటి కొరత తీవ్రతను ట్యాంకర్ల బుకింగ్ గణాంకాలు స్పష్టంగా రుజువు చేస్తున్నాయి. గతేడాది అక్టోబర్‌లో 87 వేల ట్యాంకర్లు బుక్ కాగా.. ఈ ఏడాది అక్టోబర్‌లో ఏకంగా 2.2 లక్షల ట్యాంకర్లు బుక్ అయ్యాయి.
సాధారణ వర్షాకాలంలో రోజుకు 1,500 నుంచి 2,000 ట్యాంకర్ల డిమాండ్ ఉండగా, ప్రస్తుతం ప్రతిరోజూ 7 వేలకు పైగా ట్యాంకర్లు బుక్ అవుతున్నాయి.
మాదాపూర్, గచ్చిబౌలి, కొండాపూర్, మణికొండ, కూకట్‌పల్లి, అమీర్‌పేట్ వంటి ఐటీ, రెసిడెన్షియల్ ప్రాంతాల్లో బుక్ చేసిన ట్యాంకర్ రావడానికి 2 నుంచి 3 రోజుల సమయం పడుతోంది.
డిమాండ్‌ను ఆసరాగా చేసుకుని ప్రైవేట్ ట్యాంకర్ ఆపరేటర్లు ఒక్కో ట్యాంకర్‌కు ₹2,000 నుంచి ₹3,000 వరకు వసూలు చేస్తూ సామాన్యుల జేబులను గుల్ల చేస్తున్నారు. హాస్టళ్లు, పీజీలలో నీటి కొరత తాళలేక తాత్కాలికంగా మూసివేసే ఆలోచనలో నిర్వాహకులు ఉన్నారంటే పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందో అర్థం చేసుకోవచ్చు.
భూగర్భ జలాలు అడుగంటడానికి ప్రధాన కారణాలు..
నగరంలో నీటి వ్యవస్థను పర్యవేక్షిస్తున్న నిపుణులు, అధికారులు గుర్తించిన ముఖ్య కారణాలు.
-
బోర్‌వెల్స్‌పై మితిమీరిన ఆధారపడటం: నగర నీటి అవసరాల్లో జలమండలి కేవలం 30–40% మాత్రమే తీర్చగలుగుతోంది. మాస్టర్ ప్లాన్ లేని శివారు కాలనీలు, గేటెడ్ కమ్యూనిటీలు పూర్తిగా లోతైన బోర్లపైనే ఆధారపడి నిర్మాణాలు పూర్తి చేస్తున్నాయి.
-
చెరువులు, కుంటల విధ్వంసం: హైదరాబాద్ డెక్కన్ పీఠభూమి ప్రాంతం కావడంతో భూమిలో రాతిపొరలు ఎక్కువ. సహజసిద్ధంగా నీటిని ఇంకింపజేసే చెరువులు, కుంటలు ఆక్రమణలకు గురికావడం, నిర్మాణాల కోసం రాతిపొరలను బ్లాస్టింగ్ చేయడంతో సహజ రీఛార్జ్ వ్యవస్థ ఛిన్నాభిన్నమైంది.
-
కాంక్రీట్ జంగిల్ – ఇంకని వర్షపు నీరు: పచ్చదనం, మట్టి నేలలు కనుమరుగై నగరం కాంక్రీట్ మయంగా మారడంతో వర్షం పడినా నీరు భూమిలోకి చేరకుండా రోడ్లపై వరదలా దిగువకు కొట్టుకుపోతోంది.
-
రసాయన కాలుష్యం: జీడిమెట్ల, సూరారం, సరూర్‌నగర్ వంటి పారిశ్రామిక ప్రాంతాలు, హుస్సేన్ సాగర్ దిగువన చేరే వ్యర్థాల వల్ల ఉన్న కొద్దిపాటి భూగర్భ జలాలు కూడా విషతుల్యంగా మారుతున్నాయి.
-
వాణిజ్యీకరణ & లోతైన బోర్లు: వాణిజ్య అవసరాల కోసం ట్యాంకర్ల వ్యాపారులు నివాస ప్రాంతాల్లో 1,000 నుంచి 1,500 అడుగుల లోతు వరకు అక్రమంగా బోర్లు వేసి, భారీ మోటార్లతో నీటిని తోడేస్తున్నారు. దీంతో పక్కనే ఉన్న సాధారణ ప్రజల గృహ బోర్లు ఎండిపోతున్నాయి.
పరిష్కార మార్గాలు.. నిపుణుల సూచనలివే!
రాబోయే వేసవిలో నగరంలో నీటి యుద్ధాలు రాకుండా ఉండాలంటే ప్రభుత్వం, పౌర సమాజం యుద్ధప్రాతిపదికన ఈ క్రింది చర్యలు తీసుకోవాల్సి ఉంది..
-
తప్పనిసరి రెయిన్ వాటర్ హార్వెస్టింగ్: ప్రతి అపార్ట్‌మెంట్, వాణిజ్య సముదాయం, వ్యక్తిగత గృహంలో ఇంకుడు గుంతల (Rainwater Harvesting Pits) ఏర్పాటును కచ్చితంగా అమలు చేయాలి.
-
వాణిజ్య తోడివేతపై హైడ్రా ఉక్కుపాదం: నివాస కాలనీలలో ట్యాంకర్ ఆపరేటర్లు ఇష్టారాజ్యంగా లోతైన బోర్లు వేయకుండా నియంత్రించాలి. ఔటర్ రింగ్ రోడ్ (ORR) వెలుపల మాత్రమే నిబంధనలకు లోబడి అనుమతులు ఇవ్వాలి.
-
నిర్మాణ అనుమతుల్లో నీటి లభ్యత షరతు: కొత్త భారీ ప్రాజెక్టులకు, బహుళ అంతస్తుల భవనాలకు అనుమతులు ఇచ్చేముందు ఆ ప్రాంతంలో తగినంత నీటి లభ్యత ఉందో లేదో క్షేత్రస్థాయిలో పరిశీలించాలి.
-
ఎస్టీపీ (STP) శుద్ధి జలాల పునర్వినియోగం: భవన నిర్మాణాల్లో క్యూరింగ్‌కు, వాహనాలు కడగడానికి, గార్డెనింగ్‌కు తాగునీటిని వాడకుండా పూర్తిగా శుద్ధి చేసిన మురుగునీటిని (Treated Water) మాత్రమే వినియోగించేలా నిబంధనలు తేవాలి.
-
చెరువులు, నాళాల పునరుద్ధరణ: హైడ్రా (HYDRAA) చేపట్టిన చెరువుల ఆక్రమణల తొలగింపును వేగవంతం చేసి, నగరంలోని సహజ నీటి నిల్వ వనరులను పూర్వ వైభవానికి తీసుకురావాలి.
భూమిపై ఎన్ని అంతస్తులు కట్టామన్నది కాదు.. భూమి లోపల ఎంత నీటిని దాచుకున్నామనేదే నగర భవిష్యత్తును నిర్ణయిస్తుంది. అభివృద్ధి భవనాలతో పాటు నీటి వనరుల సంరక్షణ సమాంతరంగా సాగినప్పుడే హైదరాబాద్ మహా నగరం దాహార్తి నుంచి శాశ్వతంగా బయటపడగలదు.