Delhi SIR Case: దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో కేంద్ర ఎన్నికల సంఘం (ECI) చేపట్టిన ఓటర్ల జాబితా ప్రత్యేక ముమ్మర సవరణ (SIR) ప్రక్రియలో దాదాపు 47 లక్షల మంది ఓట్లు గంపగుత్తగా గల్లంతవడం, వారిని తిరిగి చేర్చుకునే విషయంలో ఈసీ పెట్టిన వింత నిబంధనలపై సుప్రీంకోర్టు స్పందించింది. ఓట్లు కోల్పోయిన పౌరులను తప్పుడు ప్రకటనలు (ఫాల్స్ డిక్లరేషన్) ఇవ్వాలని ఎన్నికల సంఘం ఒత్తిడి చేస్తోందంటూ దాఖలైన అత్యవసర పిటిషన్‌పై విచారణను అత్యున్నత న్యాయస్థానం అక్టోబర్ 28వ తేదీకి ముందుకు జరిపింది (ప్రీపోన్ చేసింది).
ఈ సమస్యను తాము నిశితంగా పరిశీలిస్తున్నామని, బాధితుల ఆందోళనను పరిష్కరించేలా తగిన ఆదేశాలు జారీ చేసే దిశగా ఆలోచిస్తున్నామని భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) జస్టిస్ సూర్యకాంత్, జస్టిస్ జాయ్‌మాల్య బాగ్చీలతో కూడిన ధర్మాసనం కీలక వ్యాఖ్యలు చేసింది.
అసలు పిటిషనర్ల వాదన ఏంటి? – ఫామ్-6 వివాదం..
ప్రముఖ పారదర్శకత ఉద్యమకారులు అంజలి భరద్వాజ్, అమృతా జోహ్రి తరఫున సీనియర్ న్యాయవాదులు ప్రశాంత్ భూషణ్, నేహా రాఠీ ఈ పిటిషన్‌ను బుధవారం సీజేఐ బెంచ్ ముందు ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించారు.
అబద్ధం చెప్పకుంటే జైలు శిక్ష పడే ప్రమాదం..
ఎస్ఐఆర్ ప్రక్రియలో భాగంగా ఇప్పటికే ఓటు హక్కు ఉండి పేర్లు తొలగించబడిన ఓటర్లను తిరిగి జాబితాలో చేర్చుకోవడానికి ఎన్నికల సంఘం ‘ఫామ్-6’ (Form 6) పూరించాలని షరతు విధించింది.
1960 ఓటర్ల నమోదు నిబంధనల ప్రకారం ఫామ్-6 అనేది కేవలం కొత్తగా మొదటిసారి ఓటు నమోదు చేసుకునే (ఫస్ట్ టైమ్) ఓటర్ల కోసం మాత్రమే. ఇందులో “నేను ఇంతకుముందెన్నడూ ఓటు వేయలేదు.. తొలిసారిగా ఓటరు నమోదు కోసం దరఖాస్తు చేసుకుంటున్నాను అని దరఖాస్తుదారుడు డిక్లరేషన్ ఇవ్వాల్సి ఉంటుంది.
సెక్షన్ 31 ముప్పు..
ఇప్పటికే పదేళ్లు, ఇరవై ఏళ్లుగా ఓటు హక్కు వినియోగించుకుంటున్న పౌరులు.. ఇప్పుడు ఫామ్-6 నింపితే అసత్య ప్రకటన ఇచ్చినట్టే అవుతుంది. 1950 ప్రజాప్రాతినిధ్య చట్టం (RPA)లోని సెక్షన్ 31 ప్రకారం తప్పుడు డిక్లరేషన్ ఇస్తే ఏడాది వరకు జైలు శిక్ష లేదా జరిమానా విధించే ప్రమాదముంది. ఈసీ పెట్టిన ఈ నిబంధన వల్ల లక్షలాది మంది సాధారణ ప్రజలు చట్టపరమైన చిక్కుల్లో పడే అవకాశం ఏర్పడింది.
ఫామ్-8 అయినా అనుమతించండి..
గతంలో ఓటు హక్కు ఉండి తొలగించబడిన వారి కోసం ఈసీ వేరే ప్రత్యేక ఫారమ్‌ను అయినా తీసుకురావాలి.. లేదా చిరునామా మారిన వారి కోసం వాడే ‘ఫామ్-8’ (Form 8) సమర్పించే అవకాశమైనా కల్పించాలి తప్ప.. మొదటిసారి ఓటరుగా అబద్ధం చెప్పాలని ప్రజలను బలవంతం చేయకూడదు అని ప్రశాంత్ భూషణ్ కోర్టు దృష్టికి తెచ్చారు.
విచారణ తేదీని అక్టోబర్ 28కి ఎందుకు మార్చారు?..
ఈ కేసు వాస్తవానికి అక్టోబర్ 30వ తేదీన విచారణకు రావాల్సి ఉంది. అయితే ఢిల్లీ ఎస్ఐఆర్ డ్రాఫ్ట్ జాబితాపై అభ్యంతరాలు, చేర్పుల కోసం దరఖాస్తులు చేసుకునేందుకు ఈసీ విధించిన ఆఖరి గడువు కూడా సరిగ్గా అదే రోజు (అక్టోబర్ 30) కావడంతో.. అప్పటివరకు ఆగితే ఓటర్లకు సమయం ఉండదని, అన్యాయం జరుగుతుందని భూషణ్ అత్యవసరంగా విచారించాలని కోరారు.
కోర్టు ఆదేశాలు – తేదీ ముందస్తు..
దీనిపై స్పందించిన సీజేఐ సూర్యకాంత్ బెంచ్.. ప్రధాన కేసు విచారణ తేదీని రెండు రోజుల ముందుగా అంటే అక్టోబర్ 28కి మార్చింది. ప్రజలు ఓటు హక్కును తిరిగి పొందేందుకు, ఈ చట్టపరమైన ఇబ్బందిని అధిగమించేలా ఈసీని ఆదేశిస్తూ మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇచ్చే అంశాన్ని పరిశీలిస్తామని కోర్టు భరోసా ఇచ్చింది.
ఢిల్లీలో 47 లక్షల ఓట్లు గల్లంతు – నేపథ్యం..
ఢిల్లీలో మొత్తం 1.45 కోట్ల మంది ఓటర్లు ఉండగా.. ఈసీ చేపట్టిన ఎస్ఐఆర్ ఎన్యూమరేషన్ ప్రక్రియలో ఏకంగా 47,56,722 మంది పేర్లను (మొత్తం ఓటర్లలో 32.78 శాతం) ముసాయిదా జాబితా నుంచి తొలగించారు.
-
వీరందరినీ ఏఎస్‌డీడీ (ASDD – ఆబ్సెంట్, షిఫ్టెడ్, డెడ్, డూప్లికేట్) కేటగిరీ కింద చేర్చి ఓటర్ల లిస్టు నుంచి తొలగించారు.
-
ఎలాంటి నోటీసులు ఇవ్వకుండా, యాంత్రికంగా లక్షలాది ఓట్లను తొలగించడంపై గత విచారణల్లోనే సుప్రీంకోర్టు అసహనం వ్యక్తం చేస్తూ ఈసీకి నోటీసులు జారీ చేసింది.
ఓటర్లు తమ హక్కును రక్షించుకోవడానికి వెళ్తే.. వారిని అబద్ధం చెప్పేలా ప్రేరేపిస్తున్న ఈసీ వైఖరిపై దేశవ్యాప్తంగా తీవ్ర విమర్శలు వ్యక్తమవుతున్న నేపథ్యంలో అక్టోబర్ 28న సుప్రీంకోర్టు ఇచ్చే తీర్పు అత్యంత కీలకంగా మారింది.