Jeans Small Pocket: మనం రోజూ వేసుకునే జీన్స్ ప్యాంట్‌పై కుడి వైపున ఉండే ఆ చిన్న జేబు (బుల్లి పాకెట్) అందరికీ సుపరిచితమే. చాలామంది దీనిని చిల్లర నాణేలు (Coins), కీలు లేదా చిన్నపాటి వస్తువులు పెట్టుకోవడానికి మాత్రమే వాడుతుంటారు. కానీ, ఆ బుల్లి జేబును రూపొందించింది నాణేల కోసం కానే కాదు! నిత్యం మనం చూసే ఈ చిన్న డిజైన్ వెనుక దాదాపు 150 ఏళ్ల ఘనమైన చరిత్ర, ఆసక్తికరమైన సైంటిఫిక్ అండ్ హిస్టారికల్ విశేషాలు దాగి ఉన్నాయి.
ఆ బుల్లి జేబు అసలు పని ఏంటి? – నాటి కార్మికుల రక్షణ కోసం..
1873లో లేవీ స్ట్రాస్ (Levi Strauss), జాకబ్ డేవిస్ కలిసి గట్టి డెనిమ్ కాటన్ ప్యాంట్లకు పేటెంట్ పొందారు. ఆ కాలంలో రైల్వే కార్మికులు, మైనింగ్ చేసే కార్మికులు, అమెరికన్ కౌబాయ్‌లు ఎక్కువగా చైన్‌లతో ఉండే పాకెట్ వాచ్‌లను (Pocket Watches) ఉపయోగించేవారు.
పడిపోకుండా, గీతలు పడకుండా..
బరువైన పనులు చేసేటప్పుడు ఆ ఖరీదైన గడియారాలు కిందపడి పగిలిపోకుండా, వాటికి గీతలు పడకుండా గట్టిగా పట్టి ఉంచేందుకే ఈ చిన్న జేబును డిజైన్ చేశారు. అందుకే ఇప్పటికీ ప్రఖ్యాత ‘లేవీస్’ (Levi’s) కంపెనీ తన ఆర్కైవ్స్‌లో దీనిని ‘వాచ్ పాకెట్’ (Watch Pocket) అనే పిలుస్తుంది.
తొలి తరం జీన్స్‌లో ఈ జేబు లేదు!:
మొట్టమొదటిసారి మార్కెట్‌లోకి వచ్చిన జీన్స్ ప్యాంట్లలో ఈ చిన్న జేబు లేదు. 1890వ దశకం వచ్చేసరికి రైల్వే కార్మికులు, వడ్రంగులు, వ్యవసాయదారులు డెనిమ్ ప్యాంట్లను విస్తృతంగా వాడటం మొదలుపెట్టారు. ఆ సమయంలో పాకెట్ వాచ్‌ల వాడకం విపరీతంగా పెరగడంతో కార్మికుల అవసరాలను గమనించిన లేవీ స్ట్రాస్ కంపెనీ, పేటెంట్ వచ్చిన కొన్నేళ్లకు ఈ కొత్త పాకెట్‌ను డిజైన్‌లో చేర్చింది.
రెండో ప్రపంచ యుద్ధంలో దేశ రక్షణకు ఉపయోగపడిన జేబు..
చాలా కొద్దిమందికి మాత్రమే తెలిసిన ఆశ్చర్యకరమైన విషయం ఏమిటంటే.. రెండో ప్రపంచ యుద్ధంతో ఈ చిన్న జేబుకు బలమైన సంబంధం ఉంది.
మెటల్ పొదుపు కోసం రివెట్ల తొలగింపు..
రెండో ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో ఆయుధాలు, బుల్లెట్ల తయారీ కోసం లోహం (మెటల్) తీవ్ర కొరత ఏర్పడింది.దాంతో లేవీస్ కంపెనీ ఈ చిన్న జేబు అంచున వాడే మెటల్ గుండీలను (Rivets) తాత్కాలికంగా తొలగించింది. ఆ విధంగా కొంత లోహాన్ని ఆదా చేసి రక్షణ రంగానికి అందించింది. యుద్ధం ముగిసిన తర్వాత మళ్లీ యథావిధిగా ఆ మెటల్ రివెట్లను ప్యాంట్లకు జోడించారు.
మారిన కాలం – మారిన పేర్లు..
కాలంతో పాటు మనుషుల జీవనశైలి మారిన కొద్దీ ఈ బుల్లి జేబు పేర్లు కూడా మారుతూ వచ్చాయి:
-
తొలినాళ్లలో దీనిని ‘ఫ్రాంటియర్ పాకెట్’ అని పిలిచారు.
-
ఆ తర్వాత ప్రజల అవసరాలను బట్టి కాయిన్ పాకెట్, మ్యాచ్ (అగ్గిపెట్టె) పాకెట్, టికెట్ పాకెట్, కాండోమ్ పాకెట్ అని రకరకాల పేర్లతో వ్యవహరించారు.
సైజు తగ్గినా గుర్తింపు తగ్గలేదు – ఎప్పటికీ చెక్కుచెదరని ఐకాన్..
-
చేతి గడియారాల రాకతో తగ్గిన సైజు:1800ల కాలంలో పాకెట్ వాచ్‌లు కాస్త లావుగా, గుండ్రంగా ఉండేవి కాబట్టి ఈ జేబు పరిమాణం పెద్దదిగా ఉండేది. కాలక్రమంలో చేతి గడియారాలు (Wrist Watches) వాడుకలోకి రావడంతో పాకెట్ వాచ్‌లు కనుమరుగయ్యాయి. దీంతో ఈ జేబు సైజు క్రమంగా తగ్గిపోయింది.
-
ట్రెండ్లు మారినా మారని డిజైన్:ఫ్యాషన్ ప్రపంచంలో బెల్ బాటమ్స్, స్కిన్నీ జీన్స్, లో-రైజ్, హై-వేస్ట్, బ్యాగీ ఫిట్స్, జెగ్గింగ్స్ వంటి వందలాది మోడల్స్ వచ్చి వెళ్లాయి. కానీ ఈ బుల్లి జేబు స్థానం మాత్రం ఇప్పటికీ చెక్కుచెదరకుండా ఉంది. ఒకప్పుడు కేవలం కూలీలు, కార్మికుల యూనిఫామ్‌గా ఉన్న జీన్స్ నుంచి.. నేటి గ్లోబల్ లగ్జరీ ఫ్యాషన్ వరకు ప్రతీ ప్యాంట్‌పై ఈ ‘వాచ్ పాకెట్’ సగర్వంగా తన స్థానాన్ని కాపాడుకుంటూనే ఉంది.