Ration Quota: వేసవి ఎండల తీవ్రతను దృష్టిలో ఉంచుకుని పేదలకు మూడు నెలల కోటాను ఒకేసారి పంపిణీ చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్రాలకు ఆదేశాలు జారీ చేసింది. ఈ నేపథ్యంలో తెలంగాణలోని పౌరసరఫరాల శాఖ సాధ్యాసాధ్యాలను పరిశీలిస్తోంది. రాష్ట్రంలో సుమారు 1.02 కోట్ల రేషన్ కార్డుల ద్వారా 3.20 కోట్ల మంది లబ్ధిదారులకు ప్రతి నెలా 2.02 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల బియ్యం అందుతోంది. ఒకేసారి మూడు నెలల కోటా ఇవ్వడం వల్ల లబ్ధిదారులకు ఎండల తిప్పలు తప్పినా, ఇది దళారులకు వరంగా మారే ప్రమాదం ఉందని అధికారులు ఆందోళన వ్యక్తం చేస్తున్నారు.
దళారుల ‘సన్నాయి నొక్కులు.. బ్లాక్ మార్కెట్ ముప్పు
తెలంగాణలో రేవంత్ రెడ్డి ప్రభుత్వం దేశంలో ఎక్కడా లేని విధంగా పేదలకు దొడ్డు బియ్యం బదులు నాణ్యమైన సన్నబియ్యం పంపిణీ చేస్తోంది. దీని కోసం ఏటా రూ. 18 వేల కోట్లు వెచ్చిస్తోంది. అయితే, మూడు నెలల కోటా కింద ఒకేసారి ఒక లబ్ధిదారుకు 18 కిలోల సన్నబియ్యం వస్తుండటంతో, వీటిని తక్కువ ధరకు కొనుగోలు చేసి బ్లాక్ మార్కెట్కు తరలించేందుకు బ్రోకర్లు సిద్ధమవుతున్నారు.
మూడు నెలలకు కలిపి సుమారు 6 లక్షల మెట్రిక్ టన్నుల బియ్యం సరఫరా చేయాల్సి ఉండగా, అందులో దాదాపు 2 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులు పక్కదారి పట్టే అవకాశం ఉందని విజిలెన్స్ అధికారులు అంచనా వేస్తున్నారు. గత ఆరు నెలల్లోనే 1500 క్వింటాళ్ల పీడీఎస్ బియ్యాన్ని అధికారులు పట్టుకున్నారు. అయినప్పటికీ ఈ అక్రమ దందా యధేచ్ఛగా సాగుతోంది.
క్షేత్రస్థాయిలో సాంకేతిక, భౌతిక ఇబ్బందులు
బియ్యం పంపిణీ నిర్ణయం బాగున్నా, అమలులో కొన్ని అడ్డంకులు ఉన్నాయి:
-
నిల్వ సమస్య: రేషన్ దుకాణాల్లో మూడు నెలల స్టాక్ భద్రపరచడానికి సరిపడా స్థలం లేదు. గతంలో ఇలా చేసినప్పుడు డీలర్లు తీవ్ర ఇబ్బందులు పడ్డారు.
-
బయోమెట్రిక్ జాప్యం: మూడు నెలల కోటా తీసుకోవాలంటే ఈ-పోస్ యంత్రంపై మూడుసార్లు వేలిముద్రలు వేయాలి. సర్వర్ సమస్యలు వస్తే ఒక్కో కార్డుకు 15 నిమిషాల సమయం పడుతుంది, దీనివల్ల దుకాణాల వద్ద రద్దీ పెరుగుతుంది.
-
సాఫ్ట్వేర్ అప్డేట్: ఈ ఇబ్బందులను తొలగించేందుకు అధికారులు ప్రత్యేక సాఫ్ట్వేర్ మార్పులను పరిశీలిస్తున్నారు.
అనర్హుల కార్డులే దళారులకు ఆధారం
చాలా మంది ధనవంతులు కేవలం ఆరోగ్యశ్రీ మరియు స్కాలర్షిప్పుల కోసమే రేషన్ కార్డులను కలిగి ఉన్నారు. వీరు బియ్యం తీసుకోకపోవడంతో, ఆ వాటాను డీలర్లు, దళారులు కుమ్మక్కై కిలో రూ. 15 చొప్పున అమ్ముకుంటున్నారు. రాష్ట్రంలో సుమారు 8 నుండి 9 లక్షల కార్డులు అనర్హులవని గుర్తించినా, వాటి తొలగింపుపై స్పష్టత లేదు.