పంచాయతీ ఎన్నికలు ఎందుకు వాయిదా పడ్డాయి? – ఇప్పటివరకు ఏం జరిగింది?
2021లో ఎన్నికైన యూపీలోని 57,694 గ్రామ పంచాయతీల ఐదేళ్ల పదవీకాలం మే 2026లో ముగిసింది. ఓబీసీ రిజర్వేషన్ల ప్రక్రియ పూర్తి కాకపోవడం, ఓటర్ల జాబితా తయారీలో జాప్యం కారణంగా ప్రభుత్వం సకాలంలో ఎన్నికలు నిర్వహించలేకపోయింది.
-
మే 18, 2026: పంచాయతీల్లో ఓబీసీల వాస్తవ స్థితిగతులను అధ్యయనం చేసి రిజర్వేషన్లు సిఫార్సు చేసేందుకు ప్రభుత్వం ప్రత్యేక వెనుకబడిన తరగతుల కమిషన్ను ఏర్పాటు చేసింది. 6 నెలల్లో నివేదిక ఇవ్వాల్సి ఉండగా, నవంబర్ 6 నాటికి 52 జిల్లాల్లోనే సర్వే పూర్తయింది. మిగిలిన జిల్లాల నివేదికకు మరో 3 నెలల సమయం పట్టే అవకాశం ఉంది.
-
మే 25–26, 2026: పంచాయతీల పదవీకాలం ముగియడంతో అప్పటివరకు ఉన్న గ్రామ ప్రధాన్ల (సర్పంచుల)నే గరిష్టంగా 6 నెలల పాటు పాలక అధికారులు (Administrators)గా నియమిస్తూ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది.
-
అక్టోబర్ 14, 2026: ఎన్నికల జాప్యంపై దాఖలైన పిటిషన్లపై విచారణ జరిపిన అలహాబాద్ హైకోర్టు (జస్టిస్ అజీత్ కుమార్, జస్టిస్ గరిమ ప్రసాద్ ధర్మాసనం).. మూడు నెలల్లోగా పంచాయతీ ఎన్నికలు పూర్తి చేయాలని ఆదేశించింది. ఓబీసీలకు 27% రిజర్వేషన్తో కూడిన ప్రస్తుత విధానంలోనే ఎన్నికలు జరపాలని, కమిషన్ నివేదిక కోసం ఎన్నికలను ఆపలేమని స్పష్టం చేసింది.
ఆర్డినెన్స్ ద్వారా హైకోర్టు ఆదేశాలను ప్రభుత్వం నిలువరించగలదా?
యూపీ పంచాయతీ రాజ్ చట్టం, 1947లోని సెక్షన్ 12(3-ఎ) ప్రకారం ప్రత్యేక పరిస్థితుల్లో అడ్మినిస్ట్రేటర్లను నియమించే గరిష్ట గడువు 6 నెలలు మాత్రమే. ఈ గడువును పెంచేందుకే ప్రభుత్వం ఇప్పుడు ఆర్డినెన్స్ తీసుకువస్తోంది.
-
న్యాయ నిపుణుల విశ్లేషణ: కేవలం ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసినంత మాత్రాన అలహాబాద్ హైకోర్టు ఇచ్చిన 3 నెలల గడువు ఆదేశాలు వాటంతట అవే రద్దు కావు. హైకోర్టు తీర్పుపై సుప్రీంకోర్టు లేదా ఉన్నత ధర్మాసనం నుంచి స్టే లభించే వరకు ఆ ఆదేశాలు అమల్లోనే ఉంటాయి. పైగా, అడ్మినిస్ట్రేటర్ల వ్యవస్థ ఎన్నికైన పంచాయతీలకు శాశ్వత ప్రత్యామ్నాయం కాదని హైకోర్టు గతంలోనే స్పష్టం చేసినందున, కొత్త ఆర్డినెన్స్కు మళ్లీ కోర్టులో సవాలు ఎదురయ్యే అవకాశం ఉంది.
అడ్మినిస్ట్రేటర్లుగా మాజీ ప్రధాన్లకు ఉన్న అధికారాలు ఏమిటి? అసలు రాజకీయ కారణమేంటి?
-
పరిమిత అధికారాలు: పాలక అధికారులుగా నియమితులైన మాజీ సర్పంచులు కేవలం గ్రామ పంచాయతీ రోజువారీ పనులు, అత్యవసర సేవలను మాత్రమే నిర్వహించగలరు. వారికి ఎలాంటి విధానపరమైన (Policy) నిర్ణయాలు తీసుకునే అధికారం లేదు. అత్యవసరమైతే జిల్లా పంచాయతీ రాజ్ అధికారి ద్వారా జిల్లా కలెక్టర్ అనుమతి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
-
అసెంబ్లీ ఎన్నికల భయమే అసలు కారణమా?: 2027లో ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరగనున్నాయి. అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు ముందు పంచాయతీ ఎన్నికలు నిర్వహిస్తే గ్రామ స్థాయిలో పార్టీ నేతల మధ్య విభేదాలు తలెత్తుతాయని, పంచాయతీ ఎన్నికల్లో టికెట్లు రాని లేదా ఓడిపోయిన నేతలు అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో పార్టీకి నష్టం కలిగిస్తారని యోగి సర్కార్ భావిస్తున్నట్లు రాజకీయ వర్గాల్లో చర్చ జరుగుతోంది. మరోవైపు రెండు భారీ ఎన్నికలకు ఒకేసారి యంత్రాంగాన్ని సిద్ధం చేయడం కూడా సవాలుగా మారింది.
